Bilbao-effect?

 
FA_news_guggenheim1.jpg

Je neemt een toparchitect onder de arm en laat hem een museum met een sterke visuele impact bouwen in een stad waar de industrie zieltoogt, en je zet volop in op cultuur en toerisme om uit het slop te raken. Dat is wat Bilbao in de jaren 1990 gedaan heeft. Sindsdien weet iedereen de hoofdstad van het Spaanse Baskenland liggen. Men heeft dit het Bilbao-effect genoemd voor andere steden die hetzelfde hebben gepresteerd. Maar er zijn er niet zoveel ...

De bouw van het visueel tot de verbeelding sprekende Guggenheim in 1997 door Frank Gehry heeft iets van een mirakel. Bilbao kwijnde weg door de neergang van zijn oude industriesectoren. Steeds meer inwoners trokken weg uit de stad. De komst van het emblematische museum, speerpunt van een nieuw stadsproject dat alles op toerisme en cultuur zette, heeft het tij op spectaculaire wijze gekeerd. Sindsdien probeert men dit succes elders te herhalen en eenzelfde positieve dynamiek tot stand te brengen, van Helsinki tot Vilnius, en zelfs in Mexico met Guadalajara. Helaas bestaat er geen toverformule. "De Guggenheim-franchises in andere steden (…) zijn allemaal opgedoekt of gesloten", stelde een grote Franse krant vast in 2014. Toch zijn er die volhouden. In het Midden-Oosten bijvoorbeeld heeft Abu Dhabi – op het eiland Saadiyat – een tweede Guggenheim gerealiseerd, door vrij risicoloos opnieuw een beroep te doen op Frank Gehry. De Verenigde Arabische Emiraten hebben natuurlijk een geweldig voordeel tegenover de Basken: ze hebben petrodollars in overvloed. Azië-Pacific, onder andere China en Thailand, kan rekenen op bezoekersstromen uit India, China en Rusland, een potentiële markt van drie miljard consumenten met andere gewoontes dan wij hier in het oude werelddeel. Ginds is men eerder op entertainment gericht. Ontwikkelaars zoals ICM hebben dit perfect begrepen en combineren architecturale bravoure met thema-attracties zoals reusachtige oceanariums met innoverende technologieën, ingekapseld in geïnspireerde architecturale composities. Voorbeelden zijn het Acquário Ceará in Fortaleza (Brazilië), een ontwerp van Leonardo Fontenele (bureau Imagic!) of het north city whale shark aquarium in het oosten van China. Toch zijn er ook dichter bij ons steden die van een echt Bilbao-effect geprofiteerd hebben, meer bepaald in Arles (F. Gehry, M. Barani, …) en in Louvre-Lens dankzij het Japanse architectenbureau Sanaa.

Meer in ons speciale dossier dat zopas verschenen is in Focus Archi 9, hier

© Fondation Guggenheim ; ICM Corporation